Amsterdam'da Ne Yenir? Yerel Lezzetler

Amsterdam'a ilk gittiğimde aklımda sadece kanallar ve bisikletler vardı; ama şehrin asıl beni şaşırtan tarafı mutfağı oldu. Amsterdam'da ne yenir sorusunun cevabı sandığımdan çok daha zengindi: sıcak sokak tezgahlarından çıtır çıtır kızartmalar, peynir dükkanlarının baş döndüren kokusu, tatlı tezgahlarındaki sıcak şuruplu hamur işleri ve elbette taze ringa balığı. Bu yazıda kendi gezdiğim mahalleleri, ödediğim fiyatları ve tadına bakıp gerçekten beğendiğim lezzetleri tek tek anlatacağım; turistik tuzaklardan kaçınıp yerel halkın gittiği noktalara yönlendireceğim sizi.

Hollanda Usulü Çiğ Ringa (Haring)

Amsterdam'da denediğim ilk yerel lezzet çiğ ringa balığı, yani 'Hollandse Nieuwe Haring' oldu ve itiraf edeyim, çiğ balık deyince önce biraz çekinmiştim. Tezgahtaki amca balığı doğrayıp üzerine bol doğranmış soğan ve turşu koydu; ilk lokmada tereyağı gibi yumuşacık, hafif tuzlu ve hiç balık kokmayan bir doku ile karşılaştım. Geleneksel olarak balığı kuyruğundan tutup başınızı kaldırarak yemeniz beklenir ama ben acemiliğime gelmesin diye çatal isteyip küçük küçük yedim ve kimse de garipsemedi.

En taze ringayı bulmanın yolu, tezgahın önünde yerel halkın sıraya girdiği yerleri seçmek; turistik meydanlardaki seyyar arabalardan çok, Albert Cuyp pazarı çevresindeki ve eski balıkçı standlarındaki tezgahları tercih ettim. Mevsimi tam tutturursanız (genelde geç bahar-yaz başı) balık çok daha tatlı oluyor. Yanına bir dilim limon sıkmak yerine soğanla yemenizi öneririm; yerel tat tam olarak böyle ortaya çıkıyor.

Bitterballen ve Kroket: Çıtır Atıştırmalıklar

Bir kafede biranın yanında bitterballen sipariş ettiğimde aslında ne yediğimi tam bilmiyordum; dışı altın sarısı, içi yoğun et harçlı, sıcacık akışkan toplar geldi önüme. Üzerlerine hardal sürüp ağzıma attığımda dışı çıtır, içi neredeyse krema kıvamında bir ragu tadıyla karşılaştım ve bir porsiyon bana hiç yetmedi. Bunlar genelde 'borrel' denen akşamüstü içki saatinin klasik mezesi ve kahverengi denen eski tarz mahalle barlarında en otantik halini buluyorsunuz.

Kroket ise bitterballen'in büyük, silindir şeklindeki kardeşi sayılır ve ben en çok otomat duvarlarından çıkan sıcak kroketlere bayıldım. Şehir merkezinde camlı küçük gözlerden bozuk para atıp kapağı açtığınız bu otomat zinciri tam bir Amsterdam deneyimi; 2 euro civarına sıcacık bir kroket alıp yürürken yiyebiliyorsunuz. Acıktığınız ama oturacak vaktinizin olmadığı anlarda bu otomatlar gerçekten hayat kurtarıyor ve gece geç saatte bile açık oluyorlar.

Stroopwafel: Sıcak Şuruplu Hamur Tatlısı

Pazardaki stroopwafel tezgahının önünden geçerken yanık şeker ve tarçın kokusu beni durdurdu; taze yapılan stroopwafel ile markette satılan paketli halinin alakası bile yok. Usta ince iki gözleme katmanının arasına sıcak karamel şurubu sürüp bana uzattı, ben de yürürken yedim ve şurup henüz akışkanken hamur hafif çıtır, içi yapış yapış tatlıydı. Bir tanesi 2 ila 3 euro arasında değişiyor ve tatlı krizine birebir geliyor.

Yerel bir kahveci bana güzel bir hile öğretti: stroopwafel'i sıcak kahve veya çay bardağının ağzına kapak gibi koyup birkaç dakika bekletmek. Buharla içindeki şurup eriyip yumuşuyor ve tadı inanılmaz açılıyor; ben bunu otelde her sabah denedim. Hediyelik almak isterseniz paketli kutuları da var ama tavsiyem mutlaka pazarda taze yapılanı sıcakken tatmanız, çünkü asıl deneyim bu.

Hollanda Peynirleri ve Peynir Dükkanları

Bir peynir dükkanına girdiğimde tavandan sarkan kocaman sarı tekerlekler ve hafif keskin koku beni resmen büyüledi; Hollanda peyniri denince akla ilk Gouda ve Edam geliyor ama ben asıl yıllanmış olanlarına vuruldum. Dükkan sahibi tezgahta küçük küçük tatma örnekleri kesip uzattı: genç peynir yumuşak ve sütlü, eskiyen peynir ise daha sert, tuzlu ve neredeyse karamel notalı bir tada bürünüyor. Birkaç farklı yaştan tadıp en sevdiğim orta-yıllanmış olanından bir dilim aldım ve fiyatı 100 gram için makul bir aralıktaydı.

Turistik merkezdeki süslü zincir dükkanlar yerine mahalle aralarındaki köklü peynircileri tercih etmenizi öneririm; hem fiyat daha dürüst hem de tattırma konusunda çok cömertler. Yanına biraz hardal ve çeşit çeşit ekmek alıp parkta kendime küçük bir tabak hazırladım, bu benim en keyifli öğünlerimden biri oldu. Eğer valizinize peynir koyacaksanız vakumlu paketletmeyi unutmayın, yoksa yolculuk boyunca çantanız o keskin kokuyu üstünden atamaz.

Frietje: Sosla Boğulan Patates Kızartması

Amsterdam'da patates kızartmasının bir kültür olduğunu ilk frietje kuyruğunda anladım; insanlar koni şeklindeki kağıt külahlardaki kızartmalar için sıraya giriyordu. Buradaki patates bizdeki ince kızartmadan farklı; kalın kesilmiş, iki kez kızartıldığı için dışı çok çıtır içi yumuşacık. Asıl olay ise sosta: ben klasik mayonez denediğimde önce yadırgadım ama o kremamsı, hafif ekşi sos sıcacık patatesle birleşince bambaşka bir şey oldu ve artık ketçabı aramaz oldum.

Sos menüsü resmen bir tablo gibiydi; mayonez, fıstık soslu 'satésaus', soğanlı 'oorlog' gibi onlarca seçenek vardı ve ben en çok üzerine hem mayonez hem fıstık sosu hem çiğ soğan konan karışık halini sevdim. Bir orta boy külah genelde 4 ila 6 euro arasında ve tek başına doyurucu bir ara öğün oluyor. Kanal kenarına oturup elinizde sıcak külahla bu kızartmayı yemek, benim için en otantik Amsterdam anlarından biriydi.

Pannenkoek ve Poffertjes: Tatlı Krepler

Hollanda usulü krep yani 'pannenkoek' bizim alıştığımız ince Fransız krebinden çok farklı; tabak büyüklüğünde, kalınca ve çok daha doyurucu. Bir krep evinde oturup üzerine elma dilimleri ve tarçın konan sıcak bir pannenkoek söyledim, yanında da pudra şekeri vardı; tek bir tane neredeyse bütün öğün yerine geçti. Tatlısının yanında peynirli, jambonlu tuzlu çeşitleri de var ve bir tanesi 8 ila 12 euro civarında, yani oturmalı bir öğün için gayet makul.

Poffertjes ise minik minik, kabarık mini krepler ve ben bunlara tam bir çocuk gibi sevindim; tereyağı ve bol pudra şekeriyle gelen bu sıcacık toplar pazarlarda sıcak sacda yapılıyor. Tezgahın önünde duran ustanın özel demir tavada onlarca minik gözeneği nasıl çevirdiğini izlemek bile keyifliydi. Bir porsiyon poffertjes 4 ila 6 euro arasında ve üşüyen bir günde yanına sıcak çikolata almanızı şiddetle öneririm.

Nerede Yenir, Ne Kadar Tutar?

Gezilerimde fark ettim ki yerel lezzetleri tatmanın en uygun yolu pazarlar ve mahalle dükkanları; özellikle Albert Cuyp pazarı hem stroopwafel hem ringa hem de peynir için tek seferde gezebileceğiniz harika bir nokta. Merkezdeki turistik meydanlarda aynı kroket veya kızartma neredeyse iki katı fiyata satılabiliyor, o yüzden biraz yan sokaklara saparak hem cebinizi hem damağınızı koruyabilirsiniz. Toplu taşımada tramvay ağı çok pratik, çoğu lezzet noktasına yürüyerek ya da kısa bir tramvay yolculuğuyla ulaşabiliyorsunuz.

Bütçe açısından bir günde sokak lezzetleriyle karın doyurmak gayet mümkün; kroket, ringa ve bir külah patatesle 15-20 euro arasında doyabilirsiniz. Oturmalı krep evi gibi yerlerde kişi başı 12-18 euroyu bulabiliyor ama deneyim buna değiyor. Ben genelde sabah kahvaltıyı otelde yapıp öğleni pazarda atıştırmalıklarla, akşamı ise sıcak bir öğünle geçirdim ve hem doydum hem de bütçemi şaşırtmadım.

Sık Sorulan Sorular