Karadeniz 5 Günlük Araba Rotası: Trabzon'dan Yaylalara

Doğu Karadeniz'in klasik üçgeni Trabzon-Rize-Artvin geniştir; ben Artvin'i bu sefere katmadan, Trabzon merkezli beş güne odaklandım. Beş gün, hem şehri hem Sümela-Uzungöl gibi imza durakları hem de Ayder ve yüksek yaylaları (Pokut, Sal) telaşa girmeden görmek için yeterli. Üç güne sıkıştırmaya kalkarsan ya yaylaları ya Sümela'yı kesmek zorunda kalırsın; yedi günün olursa Artvin-Şavşat ve Karagöl tarafını da ekleyebilirsin.

Araba neden şart? Çünkü yaylalar arası toplu taşıma ya yok ya günde bir-iki sefer. Pokut'a ya da Sal'a saatini kendin belirlemeden çıkmak istiyorsan kendi aracın olmalı. Ben Trabzon Havalimanı'ndan ekonomik bir araç tuttum; SUV şart değil ama yayla yollarında biraz yüksek bir araç işini kolaylaştırıyor. Yakıt ve olası bir yedek lastik ihtiyacını baştan kafaya yaz.

Sabah

İlk günü ağır almak iyi fikir; uçaktan yorgun inip dağ yoluna vurmak yerine Trabzon şehrini gezdim. Sabah Trabzon Ayasofya Müzesi ile başladım. Deniz kıyısına yakın, bahçesi geniş, içindeki freskler gerçekten görmeye değer. Bir-bir buçuk saat yeter. Girişte bilet ve açılış saati zaman zaman değişiyor, gitmeden güncel durumu kontrol et derim.

Öğleden sonra

Ayasofya'dan arabayla on-on beş dakika yukarı, Atatürk Köşkü'ne çıktım. Beyaz köşkün bahçesi ve oradan şehre bakan manzara hoş; öğle molasını civardaki bir mekânda Akçaabat köfte ile verdim. Köfte burada gerçekten farklı, akşama bırakmadan öğlen denemeni öneririm. Sonra Boztepe'ye çıktım; şehrin ve limanın tamamını gören seyir noktası, özellikle hava açıksa gün batımına yakın çok keyifli.

Akşam

Akşamı Meydan ve çevresinde yürüyerek geçirdim. Trabzon merkez kompakt, çoğu yeri yürünebiliyor; aracı otele bırakıp akşam yürümek hem park derdini hem trafiği bitiriyor. İlk gün şehir merkezinde konaklamak ertesi sabah Maçka yönüne çıkmak için de mantıklı.

Sabah

İkinci gün erken kalktım, çünkü Sümela Manastırı hem kalabalık hem hava açısından sabahı sever. Trabzon'dan Maçka üzerinden manastırın eteğine araçla yaklaşık bir saatte ulaştım. Aracı alttaki otoparka bırakıp servis/yürüyüşle yukarı çıkılıyor; manastır dik bir kayalığa yapışmış halde ve son tırmanış nefes nefese bırakıyor. Gitmeden 'açık mı, hangi bölümler ziyarete açık' diye kontrol et; restorasyon dönemlerinde bazı kısımlar kapalı olabiliyor.

Öğle

Sümela dönüşü öğleyi Hamsiköy'de geçirdim. Burası meşhur Hamsiköy sütlacıyla bilinir ve bu sefer abartı değil; fırın sütlacı gerçekten iyiydi, yanına yöresel bir şeyler de yedim. Hamsiköy yol üstünde olduğu için rotayı bozmuyor.

Öğleden sonra

Öğleden sonra Zigana yönüne doğru biraz yükseldim. Zigana geçidi ve tüneli çevresi, sisin perde perde indiği tipik bir Karadeniz manzarası sunuyor; yol kenarındaki seyir noktalarında durup fotoğraf çektim. Burada dürüst olmak gerekirse hava kapalıysa manzaranın yarısını göremezsin, ben şanslıydım, aralıklarla açtı. Akşam tekrar Trabzon ya da Maçka tarafına dönüp konakladım.

Sabah

Uzungöl, Karadeniz'in en çok fotoğraflanan yeri ve maalesef en kalabalık yeri. Tam da bu yüzden sabah çok erken yola çıktım; Trabzon tarafından Of üzerinden Uzungöl'e araçla yaklaşık iki saat sürüyor. Göle vardığımda saat henüz erkendi, otopark boştu ve gölün yansımalı sakin halini görebildim. Öğleye doğru kafileler gelince hem otopark doldu hem göl kenarı kalabalıklaştı; o yüzden 'erken git' tavsiyesi bu durak için hayati.

Öğle ve öğleden sonra

Göl çevresini ağırdan yürüyerek dolaştım, ahşap iskelelerden fotoğraf çektim. Asıl güzellik gölün kendisinden çok yukarıdaki yaylalarda: Uzungöl'den yukarı çıkan dar yoldan Şekersu, Demirkapı gibi yaylalara doğru tırmandım. Yukarıda kalabalık azalıyor, çayır ve sis manzarası başlıyor. Yol dar ve virajlı; karşıdan araç gelince geri manevra gerekebiliyor, sabırlı ol.

Öğle yemeğinde göl kenarındaki alabalıkçılardan birinde alabalık yedim. Fiyatlar turistik bölge olduğu için merkeze göre tuzlu olabiliyor; menüyü ve fiyatı oturmadan sor, sürpriz yaşamayasın. Akşam Uzungöl çevresinde ya da Of-Çaykara tarafında konakladım.

Uzungöl'ü sevmek istiyorsan saat sekizden önce orada ol; dokuzdan sonra orası bambaşka bir yer.

Sabah

Dördüncü gün rota Rize iline geçiyor. Trabzon/Çaykara tarafından sahil yoluyla Rize'ye indim, yol boyunca yemyeşil çay bahçeleri başlıyor. Rize'de bir çay bahçesinde durup taze demlenmiş çay içmek neredeyse zorunlu bir mola. Çok vakit kaybetmeden asıl hedefe, Çamlıhemşin üzerinden Fırtına Vadisi'ne yöneldim.

Öğleden sonra

Fırtına Vadisi boyunca ilerlemek bu rotanın en güzel sürüşlerinden biri: bir yanda köpüren dere, öbür yanda kemer köprüler. Çamlıhemşin'den Zilkale'ye sapan yol dar ve stabilize kısımlar içeriyor; Zilkale yüksek bir kayalığa kurulu, ortaçağdan kalma bir kale ve manzarası vadiye hâkim. Buraya gidiş-dönüş hatırı sayılır vakit alıyor, o yüzden günün geri kalanını sıkıştırmamak için öğleyi geçirmeden vadiye girmiş olmak iyi.

Akşam

Akşama doğru Ayder Yaylası'na çıktım. Ayder artık epey kalabalık ve yapılaşmış, eski 'el değmemiş yayla' havasını bekleme; yine de kaplıcası, yeşil yamaçları ve serin havasıyla bir gece konaklamaya değer. Akşam yemeğinde meşhur mıhlamayı (kuymak) yedim; tereyağı ve mısır unuyla yapılan bu yöresel lezzet doğru yerde inanılmaz. Geceyi Ayder'de geçirmek ertesi sabah yüksek yaylalara çıkış için ideal başlangıç noktası.

Sabah

Son gün rotanın zirvesi, hem manzara hem zorluk olarak. Ayder ya da Çamlıhemşin tarafından Pokut Yaylası'na çıkan yol dar, virajlı ve büyük bölümü yüksek rakımda; sis her an inebiliyor. Sabah erken çıktım, çünkü öğleden sonra sis çöktüğünde bu yollarda görüş birkaç metreye düşebiliyor. Pokut'un meşhur ahşap evleri ve önüne serilen vadi manzarası, hava açıksa gerçekten bu yolculuğa değiyor.

Öğle

Pokut'tan komşu Sal Yaylası'na geçiş yürüyüş mesafesinde; ben araçla yakın noktaya gidip kalan kısmı yürüdüm. İstersen Gito Yaylası'nı da ekleyebilirsin, üçü birbirine yakın. Buralarda işletme/kafe sayısı sınırlı, açık olup olmadığı mevsime bağlı; yanında su ve atıştırmalık bulundurmak akıllıca.

Öğleden sonra ve dönüş

Öğleden sonra yavaşça aşağı inip dönüş yoluna geçtim. Eğer uçuşun Trabzon'dan ise, yaylalardan Trabzon Havalimanı'na dönüş rahat rahat üç-dört saat tutabilir; bu yüzden uçuş saatini geç akşama ya da ertesi sabaha ayarlamak stresi alıyor. Ben son gece tekrar sahile inip rahat bir konaklama tercih ettim.

Bu rotanın belkemiği kiralık araç. Toplu taşımayla sahil şehirleri arası mümkün olsa da Sümela, Uzungöl ve özellikle Pokut-Sal yaylalarına saatini kendin belirleyerek çıkmak istiyorsan kendi aracın olmalı. Trabzon Havalimanı'nda birçok kiralama firması var; rezervasyonu önceden yaparsan hem fiyat hem araç bulma açısından rahat edersin.

• Yollar genel olarak virajlı; sahil yolu rahat ama yaylaya çıkan yan yollar dar ve yer yer stabilize.
• Sis bu bölgenin değişmezi; sabah açık hava öğleden sonra kapanabilir, planı sabaha yığ.
• Yüksek yayla yollarında geçiş zor olabilir; karşıdan araç gelince manevra için sabır gerekir.
• Yakıt istasyonu sahilde bol ama yaylada seyrek; yukarı çıkmadan depoyu doldur.
• Cam-lastik teminatlı kasko, taş sıçraması ihtimaline karşı içini rahatlatır.

Navigasyona güven ama körü körüne değil; bazı yayla yolları haritada 'yol' görünse de araçla zorlanılan kısımlar içerebiliyor. Şüphedeysen yöre halkına sormak en garantisi. Google Haritalar'ın verdiği süreye yaylalı günlerde yarım-bir saat eklemek gerçekçi olur.

Yaylaların yemyeşil olduğu, yolların açık olduğu en güvenli dönem haziran-eylül arası. Temmuz-ağustos en yeşil ama aynı zamanda en kalabalık ve konaklamanın en pahalı olduğu dönem; ben mümkünse haziran sonu ya da eylülü öneririm. Sis ise her mevsim, her saat ihtimal dahilinde, bunu bir 'risk' değil bölgenin doğal hali olarak kabul et.

Konaklamada mantık şöyle: ilk iki geceyi Trabzon merkez/Maçka tarafında, üçüncü geceyi Uzungöl-Çaykara civarında, dördüncü geceyi Ayder'de geçirmek rotayı coğrafi olarak akıcı kılıyor. Böylece her sabah yeni hedefe yakın uyanıyorsun, geri dönüp aynı yolu tekrar sürmüyorsun.

Gözlemlediğim en yaygın hata, mesafeleri hafife alıp her güne fazla durak sıkıştırmak. Karadeniz'de kilometre az ama virajlı yol süreyi katlıyor; günü 'iki ana durak + sürüş' mantığıyla kurmak yorgunluğu azaltıyor. İkinci hata, her şeyi öğleye-akşama bırakmak: sis ve kalabalık ikisi de öğleden sonra artıyor, o yüzden imza durakları sabaha yığ.

• Uzungöl ve Sümela'ya sabah erken git; öğleden sonra kalabalık ve sis ikisi birden bastırıyor.
• Yağmurluk ve kapüşonlu bir şey hep yanında olsun; Karadeniz'de yağmur habersiz gelir.
• Yaylaya çıkmadan depoyu doldur, telefonunda çevrimdışı harita bulundur (kapsama her yerde yok).
• Hamsi ve mıhlamayı sahilde/yörede dene; turistik göl kenarı fiyatlarını oturmadan sor.
• Pokut-Sal yollarını yağmurdan hemen sonra zorlama; stabilize kayganlaşıyor.

Son olarak: yemek bu rotanın yarısı. Akçaabat köftesi, Hamsiköy sütlacı, Ayder'de mıhlama ve fırsat bulursan taze hamsi ve karalahanalı yemekler... Bu lezzetleri 'yol üstü' diye geçiştirme, plana dahil et. Doğu Karadeniz'i sadece manzarasıyla değil sofrasıyla da hatırlıyorsun.