Lizbon'da Ne Yenir? Pastel de Nata ve Ötesi

Lizbon'a ilk gittiğimde sandığım gibi olmadı; şehrin tadı sandığımdan çok daha tuzlu, çok daha tatlı ve çok daha cömertti. Lizbonda ne yenir sorusunun cevabı tek bir tatlıdan ibaret değil, ama itiraf edeyim ki işin başı gerçekten pastel de nata. Belém'deki o ilk sıcak tartı ısırdığım anı hâlâ hatırlıyorum; üstüne serpilen tarçınla birlikte ağzımda eridi. Bu yazıda dört gün boyunca tepeler arasında yürürken, tramvaya binerken ve küçük tascalarda otururken tattığım her şeyi; fiyatlarıyla, mahalleleriyle ve küçük anılarımla tek tek paylaşacağım.

Pastel de Nata: Başlangıç Noktası

Lizbon'a gelip pastel de nata yemeden dönmek bence imkânsız; ben de işe Belém'deki meşhur pastane ile başladım. Sabah dokuzda bile kapıda bir sıra vardı ama içerideki ferah salonlar sıranın hızlı akmasını sağlıyordu. Tane fiyatı 1,40 € civarındaydı ve sıcacık çıkan tartların üstüne kendi elimle tarçın ve pudra şekeri serptim. Kıtır çıtır hamurun altındaki yumuşak muhallebi kıvamındaki krema, ilk lokmada beni gerçekten şaşırttı.

Ama gerçek keşfim, turistik merkezlerin dışındaki mahalle fırınlarıydı; oralarda tane 1 € altına bile düşüyordu. Alfama'da küçük bir pastelaria'da oturup yanına bir bica (espresso) söyledim ve toplam hesabım 2 € bile tutmadı. Bence Lizbon'da nata'yı bir kez Belém'de törensel biçimde, bir kez de sıradan bir köşe fırınında yemek lazım; ikisi de farklı bir keyif veriyor ve hangisinin daha iyi olduğuna asla karar veremedim.

Bacalhau: Bin Bir Çeşit Tuzlu Morina

Portekiz mutfağının ruhu bence bacalhau, yani tuzlanmış kurutulmuş morina balığında saklı; yerel bir arkadaşım 'her gün için bir bacalhau tarifi var' deyince hiç abartmadığını sonradan anladım. En sevdiğim hâli bacalhau à brás oldu; didiklenmiş morina, ince patates kızartması ve yumurtanın karıştırıldığı bu yemek hem doyurucu hem de inanılmaz lezzetliydi. Mouraria'daki bir tascada porsiyonunu 11-13 € arasında bulmuştum ve tek başıma bitiremeyecek kadar boldu.

Bir başka akşam bacalhau com natas, yani kremalı fırın morinayı denedim; üstü hafif kızarmış, içi yumuşacıktı ve yanında gelen ev şarabıyla harika gitti. Tuzlu morinanın kuruyken sert görünmesine aldanmayın; doğru pişince bambaşka bir şeye dönüşüyor. Eğer ilk kez deneyecekseniz à brás veya com natas ile başlamanızı öneririm, çünkü bunlar yeni başlayanlar için en yumuşak ve tanıdık tatlar.

Izgara Sardalya ve Sokak Lezzetleri

Haziran ayında Lizbon sokakları ızgara sardalya kokusuyla dolar ve ben tam da Santo António festivali zamanına denk geldim; Alfama'nın daracık sokaklarında her köşede mangallar yanıyordu. Bir tabak sardinhas assadas, yani közlenmiş sardalya, yanında bir dilim mısır ekmeği (broa) ve közlenmiş biberle birlikte 6-8 € arasında geliyordu. Balıkları çıplak ekmeğin üstüne koyup yağını ekmeğe geçirerek yemek, o akşamın en lezzetli anısı oldu.

Sokak lezzetleri sadece sardalyayla sınırlı değil; caracóis denen küçük salyangozları da bir bira eşliğinde tabak tabak servis ediyorlardı ve fiyatı oldukça uygundu. Festival havasının dışında bile, sahil kesimindeki basit ızgaracılarda taze balık bulmak çok kolay. Bence Lizbon'da en güzel yemekler illa şık restoranlarda değil; plastik sandalyeli, dumanı tüten o sokak mangallarında gizli ve ben oralarda çok daha mutlu yedim.

Bifana ve Prego: Lizbon'un Sandviçleri

Hızlı ve ucuz bir öğün aradığımda hep bifana'ya kaçtım; sarımsaklı ve baharatlı soslu ince domuz dilimlerinin gevrek bir ekmeğin arasına konduğu bu sandviç tam bir sokak klasiği. Baixa civarındaki ayakta yenen küçük bir mekânda 3-4 € arasında yedim ve üstüne sarı hardal sürdüğümde tadı daha da açıldı. Yanına bir bardak fıçı bira (imperial) söyleyince hesap yine de 6 € altında kaldı.

Etin dana versiyonunu sevenler için ise prego var; sarımsaklı dana biftek dilimi yine ekmek arasında servis ediliyor ve çoğu zaman balık yemeğinin ardından tatlı niyetine bile yenebiliyor. Ben bir öğle arası ikisini de tek oturuşta denedim ve doğrusu karnım epey doydu. Eğer bütçeniz kısıtlıysa bu sandviçler Lizbon'da en uygun fiyatlı doyurucu seçenek; üstelik yerlilerin de günlük olarak tükettiği gerçek bir halk lezzeti.

Deniz Mahsulleri ve Cervejaria Kültürü

Atlantik kıyısındaki bir şehir olduğu için Lizbon'da deniz mahsulleri bambaşka bir seviyede; özellikle cervejaria denen, bira ve deniz ürünleri üzerine kurulu mekânlar tam bir keşifti. Bir akşam Cais do Sodré yakınında bir cervejariada améijoas à bulhão pato, yani sarımsaklı, kişnişli ve limonlu pişen küçük midyeleri denedim; sosunu ekmekle sıyırmak başlı başına bir keyifti. Porsiyonu 10-14 € bandındaydı ve yanında soğuk bir bira mükemmel gitti.

Karides, deniz salyangozu ve percebes denen kaya midyesi gibi daha pahalı seçenekler de var; bunlar genelde gramla satılıyor ve hesap hızla yükselebiliyor, o yüzden sipariş verirken fiyatı sormakta fayda var. Ben bir kez gramla karides söyleyip hesabı görünce biraz şaşırmıştım, ders aldım. Yine de deniz ürünlerini seviyorsanız bir cervejaria deneyimi Lizbon ziyaretinizin olmazsa olmazı olmalı; atmosferi ve tazeliği gerçekten başka.

Kahve, Ginjinha ve Diğer Tatlılar

Lizbon'da gün, küçük bir fincan bica ile başlıyor; ayakta bardaki tezgâhta içildiğinde fiyatı çoğu zaman 0,70-0,90 € arasında kalıyor ki bu Avrupa için inanılmaz uygun. Ben her sabah pastelaria'da bir bica ve bir nata ile güne başlamayı alışkanlık hâline getirdim. Öğleden sonra ise sıcak havada serinlemek için bazen meia de leite, yani sütlü kahve içtim ve bu küçük ritüel günümün en sevdiğim parçası oldu.

Tatlı tarafında pastel de nata'nın ötesinde de keşfedilecek çok şey var; vişne likörü ginjinha'yı Rossio yakınındaki minik bir dükkânda 1,5 € civarına küçük bir bardakta tattım ve içine atılan vişne taneleri çok hoşuma gitti. Ayrıca bolo de arroz ve queijadas gibi yöresel hamur işlerini de denemenizi öneririm. Lizbon tatlıları genelde yumurta ve şeker üzerine kurulu; tatlı sevmiyorum diyenleri bile şaşırtacak kadar dengeli ve hafif.

Nerede Yenir? Mahalle Mahalle Notlarım

Nerede yiyeceğiniz, ne yiyeceğiniz kadar önemli ve Lizbon'da her mahallenin kendine has bir tadı var. Alfama dar sokakları ve fado eşliğinde sardalya yemek için biçilmiş kaftan; Mouraria ise daha az turistik ve gerçek tasca yemekleri için ideal, fiyatlar da burada belirgin şekilde uygun. Ben en güzel bacalhau'mu Mouraria'da bir aile işletmesinde, masa örtüsü kâğıt olan mütevazı bir yerde yedim.

Time Out Market, yani Mercado da Ribeira ise tek bir çatı altında onlarca farklı şefin tezgâhını denemek isteyenler için harika bir başlangıç; biraz turistik ve görece pahalı olsa da çeşitlilik müthiş. Akşamları Cais do Sodré ve Bairro Alto hem yemek hem de gece hayatı için canlanıyor. Tavsiyem: en az bir öğünü turistik merkezden uzakta, yerlilerin gittiği bir mahalle lokantasında yiyin; hem cebiniz hem damağınız teşekkür edecek.

Sık Sorulan Sorular