Turistlerin Düştüğü Dolandırıcılıklar ve Korunma

Paris'e ilk gittiğim yıl, romantik şehir hayalimin yanına hiç beklemediğim bir şey eklendi: turist dolandırıcılığı. Eyfel Kulesi'nin dibinde bileğime bağlanmaya çalışılan bir ipten, metroda 'yardım' bahanesiyle yaklaşan ekiplere kadar pek çok numarayı bizzat yaşadım. İyi haber şu ki, bu tuzakların neredeyse hepsi tanıdık bir senaryoya dayanıyor ve önceden bildiğinizde kolayca savuşturuluyor. Bu yazıda Paris'te karşılaştığım dolandırıcılık türlerini, kaç euroya patlayabileceklerini ve kendimi nasıl koruduğumu samimce anlatıyorum.

Eyfel Çevresinde İp ve Bileklik Numarası

Eyfel Kulesi ile Trocadéro arasındaki meydanda, gülümseyerek yaklaşan birkaç kişi elime renkli bir ip tutuşturmaya, hatta bileğime bağlamaya çalıştı. 'Hediye' deyip ip bağlandıktan sonra 10-20 euro 'bağış' istiyorlar ve etrafınızı sarıp baskı kuruyorlar. Ben elimi cebime sokmadan, avucumu açık tutup hiç durmadan yürüyerek geçtim; temas kurmalarına izin vermemek tek çözüm.

Aynı bölgede minik kuleler, gözlük ve selfie çubuğu satan seyyar satıcılar da var; polis göründüğünde aniden dağılmaları işin kayıt dışı olduğunun kanıtı. Bu satıcılardan aldığınız ürünün garantisi olmadığı gibi, pazarlık sırasında oluşan kalabalık yankesiciler için ideal ortam. Çantamı önümde tuttum ve kalabalığın ortasında durup ürün incelemekten kaçındım.

Metroda Sahte Görevli ve Bilet Tuzakları

Metroda en sık rastladığım numara, turnikede 'bilet çalışmıyor' diye takılıp sizden yardım isteyen ya da resmi olmayan üniformasız kişilerin 'görevliyim' deyip bilet satmaya çalışması oldu. Gerçek RATP görevlileri her zaman kimlik taşır ve bileti yalnızca makineden ya da gişeden alırsınız. Bana yaklaşan birinin elindeki açık biletleri görünce kibarca reddedip otomatik makineye yöneldim.

Bir diğer tuzak, turnikeden geçerken arkanıza yapışıp 'birlikte geçelim' diyenler; bu sırada cebinize göz dikiyorlar. Paris metrosunda tek yön bilet tipik olarak 2 euro civarı, on biletlik carnet ise daha hesaplı ve hepsini Navigo veya kağıt biletle resmi kanaldan alabiliyorsunuz. Ben kalabalık saatlerde sırt çantamı öne aldım ve turnikeden tek başıma, aralık bırakmadan geçtim.

Sağır-Dilsiz Anketi ve İmza Toplama

Notre-Dame ve Sacré-Cœur çevresinde elinde panoyla yaklaşan genç gruplar, 'sağır-dilsizlere yardım' adı altında bir kağıda imza atmanızı istiyor. İmzayı atar atmaz panonun altından belirlenmiş bir 'bağış' miktarı çıkıyor ve ısrarla para talep ediyorlar. Üstelik siz panoya bakıp yazıştırırken bir başkası çantanızı yokluyor; klasik bir dikkat dağıtma ekibi düzeni bu.

Bu numarada en kritik nokta, panoya hiç dokunmamak ve kalemi elinize almamak. Ben net bir şekilde başımı sallayıp 'non, merci' deyip uzaklaştım; tartışmaya girmek, açıklama yapmak ya da durup acımak işlerine yarıyor. Özellikle turistik meydanlarda aynı anda birkaç kişinin etrafınızı sarması, ekip halinde çalıştıklarının işareti.

Yerde Bulunan Altın Yüzük Oyunu

Seine kıyısında yürürken önümde biri eğilip yerden bir 'altın yüzük' aldı ve 'sizin mi düştü' diye gösterdi. Değilini söyleyince, 'madem benim değil, siz alın' deyip ardından küçük bir para isteyerek minnettarlık bekliyorlar. Yüzük tabii ki pirinçten, hiçbir değeri yok; tüm oyun sizi borçlu hissettirmek üzerine kurulu.

Aynı senaryoyu Louvre çevresinde de gördüm ve ilk seferinde bir an duraksadığım için kişi hemen yanaştı. İkincisinde ise yüzüğe hiç dokunmadan 'hayır, benim değil' deyip yürümeye devam ettim ve adam başka bir turiste yöneldi. Yerden değerli bir şeyin sizin için 'bulunması' gibi tesadüfler Paris'in turistik aksında ne yazık ki planlı bir performans.

Restoran ve Kafe Fiyat Tuzakları

Champs-Élysées ve turistik meydanların hemen kenarındaki bazı kafelerde menüde fiyat yazmıyor ya da küçük puntoyla 'servis hariç' notu bulunuyor. Hesap geldiğinde beklediğimden çok daha yüksek bir tutarla karşılaştım ve sebebi belirsiz ek kalemlerdi. Bir keresinde basit bir kahve manzaralı terasta neredeyse şehrin iki katı fiyata gelmişti.

O günden sonra oturmadan önce menüyü ve fiyatları mutlaka kontrol ettim; Fransa'da yasal olarak fiyatların 'service compris' yani servis dahil gösterilmesi gerekiyor, ekstra bahşiş zorunlu değil. Ana caddeden bir-iki sokak içeri girince hem fiyatlar düşüyor hem de mutfak çoğu zaman daha iyi oluyor. Kart geçmiyor deyip nakit dayatan ya da bozuk parayı eksik veren yerlere de dikkat ettim.

Genel Olarak Nasıl Korunuyorum

Paris'te benim altın kuralım, değerli eşyaları tek bir yerde toplamamak ve günlük harcama için ayrı bir küçük cüzdan taşımak oldu. Pasaportumu otelin kasasında bıraktım, telefonu arka cebe değil önden erişilen iç cebe koydum ve kalabalıkta çantamın fermuarını elimle tuttum. Métro, RER istasyonları ve popüler meydanlar yankesicilik açısından en hareketli bölgeler.

İkinci kuralım ise duygusal tuzaklara kapılmamak: acındıran, dikkat dağıtan ya da aceleyle karar verdiren her yaklaşım şüpheli. Bir sorun yaşarsam Avrupa genelinde geçerli 112'yi arıyorum ve seyahat sigortamın acil yardım hattını telefonuma kaydediyorum. Çoğu dolandırıcılık fiziksel zarardan çok psikolojik baskıyla yürüdüğü için, sakin kalıp 'hayır' diyebilmek en güçlü korumam oldu.

Üçüncü kuralım da teknolojiyi lehime kullanmak: pasaportumun, kimliğimin ve kartlarımın fotoğraflarını çekip kendime şifreli bir bulut klasörüne attım; böylece bir kayıp ya da hırsızlık durumunda konsolosluğa gidip işlemleri hızlandırabiliyorum. Telefonumda 'kayıp kart' anında bankayı tek tuşla arayacak numarayı da kayıtlı tutuyorum.

Son olarak kalabalık turistik noktalarda çantamı her zaman önümde, fermuarı vücuduma dönük taşıdım ve mümkün oldukça sırt çantasını göğsüme çevirdim. Bir keresinde metroda kapı kapanmadan hemen önce birinin elinin cebime yaklaştığını hissedip sertçe geri çekildim; o an refleksle dönüp baktığımda kişi çoktan inmişti. Bu küçük tetikte oluş hâli yorucu görünse de, Paris gibi yoğun bir şehirde cebinizi ve huzurunuzu koruyan en pratik alışkanlık bu oldu.

Sık Sorulan Sorular