Karadeniz Yayla Turu: 7 Günlük Rota

Bu rota mantıken batıdan doğuya, yani Trabzon'dan Artvin'e doğru ilerliyor. Trabzon'da uçaktan inip aracı orada alıp dönüşte yine Trabzon'a bağlamak en pratiği; çünkü il merkezleri arası mesafeler kısa görünse de yollar dağlık, virajlı ve çoğu zaman yağışlı olduğu için sürüş süresi haritadakinin çok üstüne çıkabiliyor. Ben gittiğimde 60 kilometrelik bir parçayı iki saatte zar zor aldığım oldu, o yüzden günleri sıkıştırmamak iyi olur.

Yedi gün, üç ilin yaylalarını koşuşturmadan görmek için bence dengeli bir süre. Daha az günün varsa Artvin ayağını kısaltıp Trabzon-Rize üzerinde yoğunlaşabilir, daha çok günün varsa her yaylada bir gece daha kalıp tadını çıkarabilirsin. Aşağıdaki bölümlerde günleri detaylı anlatıyorum ama önce şunu söyleyeyim: bu bir doğa ve yayla rotası, deniz tatili değil. Karadeniz'de deniz genelde serin ve dalgalı, asıl olay yeşillik, sis ve rakım.

Yaylaların en yeşil ve en canlı olduğu dönem temmuz-eylül arası. Çiçekler açık, otlar bol, yayla şenlikleri bu aylara denk geliyor. Haziranda da yeşillik zirvede olabiliyor ama sis ve yağmur ihtimali daha yüksek; bulut altında kalıp manzarayı hiç göremediğim haziran günleri oldu, bunu baştan kabul etmek lazım.

Karadeniz genel olarak yağışlı bir bölge, hangi ay gidersen git yanına yağmurluk almadan çıkma. Rakım yüksek olduğu için akşamlar yazın bile serin; ince bir mont ya da polar her zaman işe yarıyor. Bu yüzden sezonu seçerken 'sıcak mı olur' diye değil, 'yeşil mi, sis açık mı' diye düşünmek daha doğru.

Rotaya Trabzon'dan başlamak hem ulaşım hem ısınma açısından mantıklı. İlk gün şehre yakın Sümela Manastırı'nı görmek iyi bir açılış; kayalığa yapışmış manastır etkileyici, ama yoğun günlerde kalabalık olabiliyor, erken saat avantaj sağlıyor. Manastıra çıkış belirli dönemlerde düzenlemelere tabi olabildiği için gitmeden önce güncel duruma bakmakta fayda var.

İkinci gün klasik durak Uzungöl. Göl ve etrafındaki orman gerçekten güzel ama artık epeyce turistikleşti, hafta sonları ve yaz ortası kalabalık olabiliyor. Ben Uzungöl'ün asıl tadını, merkezden biraz yukarı çıkıp üst yaylalara doğru yürüdüğümde aldım; aşağıdaki çarşı bölgesinden çok daha sakin ve manzara çok daha açık.

Rotanın kalbi Rize yaylaları. Çamlıhemşin üzerinden Ayder Yaylası'na geçmek doğal bir başlangıç; Ayder en bilinen ve ulaşımı en kolay yayla, kaplıcası ve geniş konaklama imkânıyla üs olarak kullanılabiliyor. Ancak popüler olduğu için sezonda hareketli; gerçek sessizliği biraz daha yukarıdaki yaylalarda buluyorsun.

Pokut ve Gito, bence bu rotanın en güzel manzaralarını veren yaylalar. İkisine de son etap genelde yürüyüş ya da 4x4 ile yapılıyor; kendi sedan aracınla en yukarı çıkmaya çalışmak iyi fikir değil. Hava açıksa bulut denizinin üstünde, ahşap yayla evlerinin arasında uyanmak tek başına bu turu hak ettiriyor. Çamlıhemşin çevresindeki taş kemer köprüler ve vadi de yol üstünde görülmeye değer.

Bu üç günü Rize yaylalarına ayırmak bana çok yerinde geldi; çünkü hem yolların yorucu olması hem de hava şartlarının değişkenliği nedeniyle esnek bir tampon süreye ihtiyaç oluyor. Bir gün sis basarsa ertesi güne kaydırma şansın oluyor.

Son iki gün Artvin'e ayrılıyor. Şavşat çevresi, Sahara ve Karagöl gibi noktalarıyla yemyeşil ve nispeten daha az kalabalık; Rize yaylalarının yoğunluğundan sonra burası daha sakin geliyor. Karagöl, orman içinde dingin bir göl; sabah erken saatte yansıması çok güzel oluyor.

Borçka Karagöl ise ayrı bir durak; heyelan sonucu oluşmuş, ağaçlarla çevrili bir göl ve özellikle sonbaharda renkleriyle öne çıkıyor. Artvin yolları da diğer iller kadar virajlı, o yüzden bu iki günü de gevşek planlamak iyi. Yedinci günün sonunda dönüş için Trabzon'a yönelmek, uçuş bağlantısı açısından en pratiği oluyor.

Yaylalarda en yaygın konaklama bungalov ve dağ evi tarzı yerler. Atmosferi güzel ama oda sayıları az; yazın hafta sonu doluyor, o yüzden erken rezervasyon en kritik konu. Ben rotayı çıkmadan en az birkaç hafta önce ana gecelemeleri ayırttım, özellikle Pokut-Gito ve Ayder için bu çok işe yaradı.

Ulaşım tarafında araç pratikte zorunlu. Toplu taşıma il merkezleri arasında var ama yaylalara çıkış seyrek ve esnekliği öldürüyor. Kendi aracını getirmek istemiyorsan Trabzon'dan kiralama mantıklı; yalnız yukarı yaylalara çıkışta sedan yerine yüksek araç ya da yerel 4x4 transfer tercih etmek hem aracını hem sinirini koruyor. Tek başına sürmek istemeyenler için bölgesel turlar da iyi bir alternatif.

Karadeniz mutfağı bu rotanın gizli kahramanı. Sahil tarafında hamsi her şekliyle karşına çıkıyor; tava, buğulama, hatta ekmeğine kadar. Yaylada ise asıl yıldız muhlama, yani kuymak: tereyağı ve mısır unuyla yapılan, peynirli o uzayan tat. Kahvaltıda sıcak sıcak yenince yorgunluğu unutturuyor.

Laz böreği de denenmeli; tatlı tarafta beklenmedik ama keyifli bir lezzet. Genel olarak yayla evlerinde yenen kahvaltılar bana hep yerel ürünlerle dolu geldi; tereyağı, bal, peynir ve taze ekmek standart. Lezzet konusunda 'şurada şu kadar para' demek doğru olmaz çünkü mekâna ve sezona göre değişiyor, ama yöresel yemek genelde rotanın en tatmin edici parçalarından biri oluyor.

Aşağıdaki tablo planı tek bakışta görmek için; sürelere bölgenin yol koşullarına göre esneklik payı bırakmanı öneririm.

Bu rotanın sırrı hız değil; her güne tek ana durak koyup yola ve havaya nefes payı bırakmak.